• CIMG_1
  • CIMG_2
  • CIMG_3
  • CIMG_4
  • CIMG_8
  • CIMG_6
  • CIMG_7
  • CIMG_9
  • CIMG_1
  • CIMG_1
  • CIMG_5
  • CIMG_2
  • CIMG_3
  • CIMG_4
  • CIMG_6
  • CIMG_7
  • CIMG_8
  • CIMG_9
DANH MỤC

            Tuy nhiên, ngay cả khi đã có những thông tin hướng dẫn đúng đắn, có động cơ và quán tưởng chân chánh, bạn vẫn có thể mắc phải sai lầm. Nhận rõ sai lầm là một phần quan trọng để tỉnh giác một cách thông minh. Tất cả chúng ta đều phạm sai lầm, đó là điều hết sức tự nhiên. Một khi bạn phát hiện ra mình đã phạm sai lầm, hãy thừa nhận và chấp nhận nó; hãy cố gắng học hỏi từ chính sai lầm đó.

            Khi chánh niệm ngày càng liên tục, niềm hoan hỷ của bạn đối với pháp hành sẽ càng lớn mạnh hơn. Tỉnh giác một cách thông minh sẽ giúp bạn tu tập sâu hơn và đạt tới những hiểu biết mới. Cuối cùng, nó sẽ giúp bạn đạt được mục tiêu của thiền chánh niệm, đó là các tuệ minh sát.

            Thiền chánh niệm là một quá trình học hỏi; hãy sử dụng tỉnh giác một cách thông minh !

CÁC OAI NGHI, ĂN UỐNG, SINH HOẠT HÀNG NGÀY

 

Đừng quên quan sát bản thân từ lúc thức dậy cho đến khi đi ngủ. Bất cứ khi nào phát hiện thất niệm, hãy kiểm tra trạng thái tâm khi đó; cố gắng cảm nhận được tâm mình khi đó ra sao, có thư giãn không? Rồi bắt đầu quan sát những cảm giác nào rõ nhất ở bất cứ phần nào trên thân. Tâm hành thiền phải thật đơn giản, không được phức tạp. Bạn có thể sử dụng bất cứ cảm giác nào làm đối tượng chính để đưa tâm về với khoảnh khắc hiện tại. Đối tượng chính giúp bạn duy trì được tâm tỉnh giác trong khoảnh khắc hiện tại. Đó là chỗ cho bạn quay về mỗi khi bạn phân vân không biết nên quan sát cái gì. Tuy nhiên, không nhất thiết lúc nào bạn cũng giữ tâm trên đối tượng đó. Nếu sự chú ý chuyển sang các đối tượng khác như cảm giác, tiếng động và thậm chí cả phóng tâm thì cũng không sao, miễn là bạn ý thức được rằng mình đang hay biết các đối tượng đó. Nếu bạn hay biết được nhiều đối tượng cùng một lúc thì càng tốt.

            Khi ngồi thiền, thân tâm cần phải thật thoải mái. Luôn kiểm tra lại xem mình có thư giãn hay không. Nếu bị căng thẳng, trước hết phải thư giãn, sau đó kiểm tra lại thái độ của mình có đúng hay không. Nếu tâm có chống đối, hãy cảm nhận sự chống đối đó và quan sát nó. Hãy giữ tâm thật đơn giản và chỉ đơn thuần quan sát những gì đang diễn ra. Quan sát bất cứ cái gì tâm đang hay biết, như: tư thế, cảm giác, hơi thở, cảm xúc, tình cảm, phóng tâm, suy nghĩ, âm thanh hay mùi vị. Nếu bạn ngồi thật thoải mái trên bồ-đoàn mà bận rộn suy nghĩ đến một việc rất quan trọng nào đó, đến mức chẳng nhận ra được là mình đang suy nghĩ nữa, lúc đó không phải là bạn đang hành thiền! Khi bạn chợt nhận ra điều đó cũng đừng lo lắng, hãy thư giãn và kiểm tra lại thái độ hành thiền của mình, rồi làm lại từ đầu.

            Hãy luôn tỉnh giác mình đang đi, bất cứ khi nào bạn đi và bất cứ chỗ nào bạn đến. Bạn không cần phải đi nhanh hay đi chậm, mà chỉ cần đi hết sức tự nhiên. Bạn có thể theo dõi tâm đang chú ý vào cái gì, hay chỉ cần cảm nhận tổng quát các cảm giác trên thân khi bước đi. Nếu tâm an trụ trên một cảm giác cụ thể nào đó hay trên sự duy chuyển của thân, thì cũng được. Nhưng nên nhớ là bạn không cần phải tập trung liên tục trên một đối tượng cố định, mà thật ra nên tránh điều này nếu nó làm bạn căng thẳng. Bạn cũng cần nhận biết các tiếng động và cả việc nhìn quanh để xem bạn đang đi đến đâu. Cố gắng đừng nhìn lung tung, bởi nó sẽ làm bạn xao lãng. Tuy nhiên, khi chánh niệm được liên tục, bạn cần phải học cách tỉnh giác mỗi khi nhìn bất cứ cái gì. Khả năng tỉnh giác trong cái nhìn này sẽ đến trong quá trình tu tập. Khi chưa thuần thục, nhìn ngó lung tung sẽ có xu hướng làm bạn bị xao lãng và mất chánh niệm.

            Khi hành thiền trong tư thế đứng, bạn có thể thực hành theo những nguyên tắc cơ bản như khi ngồi và khi đi. Luôn luôn kiểm tra xem mình có bị căng thẳng hay không !

            Đừng vội vàng trong khi ăn uống. Khi háo hức, bạn sẽ mất chánh niệm. Nếu bạn tỉnh giác, biết là mình đang ăn nhanh thì hãy dừng lại và nhìn tâm háo hức đó một lúc, cùng với những cảm xúc khác. Bạn cần phải trầm tĩnh để thấy việc ăn uống của mình đang diễn ra như thế nào. Ghi nhận các cảm giác, mùi vị, các trạng thái tâm khi ăn uống ra sao, cái gì mình thích, cái gì không thích. Và cũng cần phải nhận biết mọi động tác khi ăn uống. Đừng lo lắng về việc quan sát mọi thứ một cách chi tiết, chỉ cần luôn hay biết những điều mình kinh nghiệm được là đủ.

            Khoảng thời gian riêng và những sinh hoạt cá nhân cũng rất quan trọng, cần phải có chánh niệm. Khi ở một mình là lúc chúng ta thường dễ mất chánh niệm nhất. Bạn có tỉnh giác khi đóng cửa, đánh răng, mặc quần áo, tắm rửa và đi vệ sinh không ? Khi làm những công việc này bạn cảm thấy thế nào ? Bạn có nhận ra những sở thích và không thích của mình không ? Khi nhìn một cái gì đó, bạn có tỉnh giác không ? Bạn có tỉnh giác khi nghe điều gì không ? Bạn có tỉnh giác khi đánh giá những thứ mình nghe, nhìn, nếm, ngửi, xúc chạm, suy nghĩ hay cảm nhận không ? Khi nói chuyện bạn có tỉnh giác không ? Bạn có hay biết được âm thanh, cường độ và thái độ của giọng nói của mình không ?

            Điều quan trọng là bạn phải thường xuyên kiểm tra lại mình đang thư giãn hay đang bị căng thẳng. Nếu không tự kiểm tra như vậy, bạn sẽ không ý thức được là mình đang thư giãn hay bị căng thẳng. Khi bạn thấy mình bị căng thẳng thì hãy quan sát chính sự căng thẳng đó. Bạn không thể hành thiền khi tâm bị căng thẳng. Điều đó cảnh báo rằng bạn đã không tu tập đúng cách. Hãy xem tâm mình đang hoạt động ra sao. Nếu bạn làm điều này thường xuyên trong ngày, rất có thể căng thẳng không có cơ hội để hình thành. Nhờ thiền tập, bạn cũng sẽ biết được nguyên nhân gây ra căng thẳng đó. Đừng quên quan sát nó ! Nếu bạn dễ bị căng thẳng thì nên hành thiền trong tư thế nằm, mỗi ngày một lần. Điều này cũng giúp bạn thực tập tỉnh giác trong bất cứ tư thế nào.

 

PHÓNG TÂM VÀ TIẾNG ĐỘNG           

Khi tâm đang suy nghĩ hay đang lang thang đây đó, hoặc có tiếng động gây sự chú ý của bạn, hãy tỉnh giác về nó. Suy nghĩ là một hoạt động tự nhiên của tâm. Nếu tai tốt, bạn có thể nghe được tiếng động; điều đó rất tự nhiên. Bạn đang thực tập tốt nếu bạn biết rằng bạn đang ý thức rõ ràng về tâm đang suy nghĩ hoặc đang nghe. Song, nếu bạn cảm thấy bị quấy rầy bởi suy nghĩ hay tiếng động, hoặc nếu bạn phản ứng hay đánh giá chúng, tức là bạn đang có vấn đề trong thái độ hành thiền. Phóng tâm hay tiếng động không thành vấn đề, mà thái độ của bạn “lẽ ra không nên có những điều đó” mới thực sự là vấn đề. Khi đó, hãy hiểu rằng mình vừa mới biết được những chức năng của tâm. Chúng chỉ là những đối tượng để mình chú ý mà thôi !

            Suy nghĩ là một hoạt động của tâm. Nếu bạn là người mới hành thiền thì không nên cố gắng theo dõi liên tục các suy nghĩ, cũng đừng cố tránh suy nghĩ bằng cách lập tức quay về đối tượng chính. Khi nhận ra mình đang suy nghĩ, việc đầu tiên bạn cần làm là chú ý vào chính suy nghĩ đó, rồi sau hãy tự nhắc mình: suy nghĩ chỉ là suy nghĩ. Đừng cho rằng đó là “suy nghĩ của tôi”. Rồi sau đó, bạn mới quay về đối tượng chính.

            Khi bạn cảm thấy bị quấy rầy bởi tâm suy nghĩ, hãy tự nhắc không phải mình hành thiền là để ngăn chặn suy nghĩ, mà để nhận ra suy nghĩ mỗi khi nó sanh khởi. Nếu không tỉnh giác bạn sẽ không biết được là mình đang suy nghĩ. Khi nhận ra mình đang suy nghĩ, điều ấy hàm nghĩa là bạn đang tỉnh giác. Nên nhớ: tâm vẩn vơ suy nghĩ bao nhiêu lần, phóng đi chỗ nầy chỗ nọ, bực bội chuyện nầy chuyện kia, tất cả những điều đó không thành vấn đề, miễn là bạn hay biết về nó là được.

            Suy nghĩ có chấm dứt hay không cũng không phải là vấn đề quan trọng. Điều quan trọng hơn là bạn hiểu được suy nghĩ đó là thiện hay bất thiện, có thích hợp hay không, có cần thiết hay không ? Thế nên, điều cốt yếu là phải học cách quan sát suy nghĩ mà không bị lôi cuốn theo nó. Khi một suy nghĩ đang nới rộng, kéo dài ra, dù bạn có cố gắng đơn thuần quan sát nó, bạn vẫn có thể bị lôi cuốn theo nó phần nào. Khi suy nghĩ trở thành miên man không dứt, đến mức bạn không còn quan sát được nữa thì hãy dừng lại, không nhìn suy nghĩ nữa, mà thay vào đó, hãy quan sát cảm xúc nổi bật hoặc là các cảm giác đang có trên thân.

            Dù bạn đi, đứng, nằm, ngồi hay làm bất cứ điều gì trong mọi sinh hoạt hàng ngày, hãy thường xuyên hỏi lại mình: Tâm đang làm gì ? Đang suy nghĩ ? Suy nghĩ về cái gì ? Hoặc, tâm đang tỉnh giác ? Tỉnh giác về cái gì ?

 

ĐAU NHỨC VÀ CÁC CẢM GIÁC KHÓ CHỊU

 

Khi bạn bị đau nhức, khó chịu trong thân, điều đó có nghĩa là tâm bạn đang phản ứng chống lại chúng, và vì thế, bạn chưa thể quan sát trực tiếp những cảm giác khó chịu nầy. Lẽ thường, không ai thích đau cả; nếu bạn quan sát cơn đau trong khi tâm vẫn còn kháng cự nó, thì cơn đau sẽ càng trầm trọng hơn; cũng giống như bạn đang giận một ai đó, càng thấy mặt họ thì càng thêm tức. Vậy đừng bao giờ cưỡng ép mình phải quan sát cái đau, đây không phải là một trận chiến, mà chỉ là một cơ hội cho mình học hỏi. Cũng đừng quan sát cái đau với mục đích là làm cho nó giảm bớt hoặc biến mất. Bạn quan sát cái đau, và nhất là phản ứng của tâm với cái đau đó, để hiểu được mối quan hệ giữa phản ứng của tâm với sự nhận biết các cảm giác của thân.

            Việc đầu tiên là phải kiểm tra lại thái độ của mình. Mong muốn cho cái đau giảm bớt hoặc biến mất là một thái độ sai. Vấn đề không phải ở chỗ là cái đau có chấm dứt hay không. Đau nhức không phải là một vấn đề, tâm phản ứng tiêu cực đối với nó mới chính là vấn đề. Nếu đau do một chấn thương nào đó, bạn cần phải cẩn thận không làm cho sự việc tồi tệ hơn; song nếu bạn vẫn khỏe mạnh thì cái đau là cơ hội tốt cho bạn tập quan sát sự vận hành của tâm. Khi đau, các cảm xúc và phản ứng trong tâm rất rõ và do đó rất dễ quan sát. Hãy học cách quan sát tâm sân hay tâm chống đối, sự căng thẳng hay khó chịu trong tâm. Nếu cần thiết, hãy luân phiên kiểm tra lại các cảm xúc và thái độ đằng sau sự chống đối ấy. Thường xuyên tự nhắc mình hãy thư giãn thân tâm, và hãy quan sát nó tác động đến tâm chống đối của bạn như thế nào. Giữa tâm và cái đau có mối liên hệ trực tiếp; tâm quan sát càng thư giãn, tĩnh lặng, bạn càng cảm thấy bớt đau. Dĩ nhiên, khi tâm phản ứng quá mạnh với cái đau (khi cái đau quá mức không thể chịu nổi nữa, chẳng hạn), bạn nên chánh niệm và nhẹ nhàng chuyển sang một tư thế khác cho thân được thoải mái.

            Vì vậy, nếu bạn muốn học cách đối phó với cái đau một cách khôn khéo thì hãy cố gắng làm như sau: ngay từ khi có cảm giác đau, dù là rất ít, hãy kiểm tra lại thân tâm mình có bị căng thẳng hay không, rồi thư giãn ra. Bên cạnh đó, tâm của bạn vẫn hay biết cái đau. Hãy kiểm tra lại nhiều lần xem mình có bị căng thẳng hay không và hãy thư giãn. Cũng cần kiểm tra lại thái độ hành thiền và tự nhắc rằng nếu đau quá thì mình có thể chuyển sang tư thế khác, chính điều nầy sẽ làm cho tâm bạn sẵn sàng quan sát nó hơn. Hãy lặp lại cách nầy nhiều lần cho đến khi bạn cảm thấy không muốn tiếp tục ngồi thêm để quan sát sự căng thẳng, sự sợ đau, và khi ý muốn đứng dậy bắt đầu mạnh hoặc không còn muốn có cảm giác đau nữa, bấy giờ bạn hãy đổi tư thế.

            Có thể chịu đựng được cái đau, không có nghĩa là bạn có được tâm xả. Hầu hết chúng ta đều bắt đầu bằng cách cố gắng ngồi cho trọn vẹn trong một khoảng thời gian ấn định nào đó, ép mình phải ngồi yên, không được nhúc nhích. Khi ngồi được suốt cả giờ như vậy, ta thấy mình thật là giỏi; còn nếu không được chúng ta lại cho rằng mình đã thất bại. Thông thường, chúng ta cứ cố chịu đựng cái đau được càng lâu càng tốt, điều đó có nghĩa là chúng ta đẩy mức độ chịu đựng lên cao một chút. Tuy nhiên, trong quá trình đó chúng ta lại quên không chịu nhìn tâm mình và không ý thức được các phản ứng của tâm đối với cái đau như thế nào. Chúng ta đã không nhận ra một điều là nâng cao sức chịu đựng như vậy không có nghĩa là tâm hết phản ứng với cái đau.

            Nếu bạn không ép mình ngồi cho trọn thời gian ấn định, mà thay vào đó quan sát các phản ứng của tâm theo cách như trên, sự kháng cự của bạn về cơn đau sẽ giảm dần và tâm lúc ấy sẽ trở nên quân bình hơn. Hiểu được sự khác biệt giữa tâm xả và khả năng chịu đau là điều rất quan trọng. Thiền chánh niệm không phải là để cưỡng ép mà là để hiểu biết. Tâm xả thực sự là kết quả của sự hiểu biết về bản chất của cái thích và không thích thông qua quá trình quan sát và thẩm nghiệm.


Trang 1 2 [3] 4 5 ...(7) cuối(10)
Vietnamese
English
LỜI HAY Ý ĐẸP

"Giáo Pháp mà Như Lai đã chứng ngộ quả thật thâm diệu, khó nhận thức, khó lãnh hội, vắng lặng, cao siêu, không nằm trong phạm vi luận lý, tế nhị, chỉ có bậc thiện trí mới thấu hiểu." -- Trung A Hàm

TÌM KIẾM
KẾT NỐI