TỊNH LAN AN NHÃ - TẾT NHÌN TRÊN PHƯƠNG DIỆN TU TẬP
  • CIMG_1
  • CIMG_2
  • CIMG_3
  • CIMG_4
  • CIMG_8
  • CIMG_6
  • CIMG_7
  • CIMG_9
  • CIMG_1
  • CIMG_1
  • CIMG_5
  • CIMG_2
  • CIMG_3
  • CIMG_4
  • CIMG_6
  • CIMG_7
  • CIMG_8
  • CIMG_9
DANH MỤC

Tết Nguyên đán là thời điểm chuyển giao của năm cũ sau khi hoàn thành một chu kỳ thời gian bốn mùa để bước sang năm mới. Đây là ngày hội cổ truyền lớn nhất, lâu đời nhất, có phạm vi phổ biến rộng nhất trên khắp đất nước.
 

 tettutap (2).jpg


Với tất cả mọi người ở mọi lứa tuổi, mọi giai tầng xã hội, từ thành thị đến thôn quê, từ miền Bắc đến miền Nam đất Việt, Tết là thời điểm vô cùng đặc biệt, quan trọng và thiêng liêng. Đây là lễ hội thể hiện nét đẹp trong đời sống văn hóa tinh thần của người Việt, thể hiện sự giao hòa giữa con người và con người cũng như giữa con người và thiên nhiên. Bên cạnh những giá trị nhân văn, đạo đức và thẩm mỹ trong lễ hội truyền thống này, dưới cái nhìn Phật pháp, Tết còn là cột mốc để nuôi dưỡng tâm linh trong pháp lành và điều này góp phần làm cho lễ hội truyền thống này càng thêm nhiều giá trị. 

Tết: mốc thời gian nhắc về giao hòa giữa con người và thiên nhiên 

Theo nguyên nghĩa, “Nguyên đán” là buổi sớm đầu tiên của ngày đầu tiên trong tháng đầu tiên của năm mới và tiết giao thời ấy là thời khắc đặc biệt nhất, gọi là “giao thừa”. Thời khắc giao thừa là thời điểm được chờ đợi nhất, có ý nghĩa thiêng liêng nhất đối với tất cả chúng ta. Đó là điểm chuyển giao giữa năm cũ và năm mới, là sự kết nối giữa một chu kỳ vận hành của đất trời với một chu kỳ mới, trong đó vạn vật cỏ cây tiếp tục trải qua bốn mùa xuân, hạ, thu, đông. Đây là thời điểm nhắc mỗi người chúng ta về sự gắn kết, gần gũi giữa con người và thiên nhiên. Chúng ta có thể dễ dàng nhận biết nắng nhạt của cuối năm cũ khác với nắng vàng mới mẻ trải nhẹ lên vạn vật của năm mới, làn gió đông hiu hắt của những ngày trước 30 Tết khác hẳn làn gió mới của ngày mồng một Tết. Sự chuyển mình khá rõ rệt trong một khoảnh khắc thời gian ngắn ngủi giữa cái cũ và cái mới trong dịp Tết Nguyên đán cho chúng ta cảm nhận hòa vào sự sống động của đất trời; từ đó, cảm thấy mình thật sự gắn bó, gần gũi và thân tình với thiên nhiên. 

Khi cảm nhận được sự giao hòa tuyệt vời giữa con người và thiên nhiên thông qua thời khắc giao thừa, ai trong chúng ta cũng phải có bổn phận hiểu rằng thiên nhiên không phải chỉ để phục vụ con người, không phải là đối tượng để con người khai thác mà đó là bà mẹ vĩ đại nhất đang nuôi dưỡng cuộc sống con người. Với thái độ sống như vậy, thay vì khai thác đến triệt để, vắt cạn nguồn sống mà thiên nhiên ưu đãi dành cho, chúng ta cần thể hiện thái độ ứng xử thân thiện với thiên nhiên. Thời khắc đặc biệt nhất trong năm này là một tiếng chuông ngân lên nhắc nhở mỗi người chúng ta tiết kiệm hơn, ý thức hơn khi sử dụng các nguồn từ thiên nhiên để phục vụ cho cuộc sống con người. Góp phần bảo vệ môi trường sống, thân thiện với thiên nhiên là đem lại lợi ích thiết thực cho chính mình, đồng thời còn thể hiện tấm lòng của mình đối với các thế hệ tương lai vậy. 

Tết là cái mốc thời gian đặc biệt nhất nhắc chúng ta ý thức nhiều hơn về mối giao hòa thiêng liêng giữa con người và đất trời, chứ sự thật thì mối giao hòa này luôn tồn tại trong cuộc sống. Do đó, dưới lăng kính của người thực hành pháp, mỗi người tự nhắc mình luôn trân trọng và bảo vệ bà mẹ thiên nhiên trong mọi sinh hoạt của bản thân để góp phần xây dựng một cuộc sống xanh sạch thân thiện với môi trường. Đây là cách sống tích cực đem lại lợi ích cho mình và cho người đúng theo tinh thần Đức Phật dạy. 

Tết: mốc thời gian để nhắc về vô thường 

Vạn vật đang vận hành theo quy luật của nó và thay đổi không ngừng trong từng sát-na sống. Sự vận hành của vũ trụ là khép kín và không có điểm bắt đầu. Bốn mùa xuân, hạ, thu, đông của đất trời lần lượt tiễn, đón nhau đi mãi. Không có mùa nào là bắt đầu trong vòng chu chuyển này. Nếu có chăng, con người tạm quy ước chọn một điểm nào đó như một cái mốc để định hình những sự kiện, những hoạt động của con người một cách tương đối trong cuộc sống. Với người Việt chúng ta, mùa xuân được chọn làm mùa đầu tiên trong năm và cái Tết được coi là cột mốc thời gian để tính thời điểm bắt đầu. 

Theo truyền thống, người Việt chúng ta tính tuổi vào ngày Tết Nguyên đán. Ai sinh ngày nào tháng nào không quan trọng, hễ đến mồng một Tết là sinh nhật chung của tất cả mọi người! Ai cũng thêm một tuổi, vì thế những ngày đầu năm, câu nói mở miệng khi gặp nhau là chúc nhau thêm một tuổi mới với những điều tốt lành nhất. Do vậy, Tết gắn liền với khái niệm về thời gian. Trong khi trẻ con thì đếm ngược từng ngày chờ mong Tết đến để được xúng xính đồ mới, được vui chơi và được tiền lì-xì từ ông bà cha mẹ thì người lớn tuổi bắt đầu trầm ngâm thấy mình “già rồi” mỗi độ xuân về. Mỗi cái Tết là một dấu ấn đánh động tâm chúng ta một cách hiệu quả nhất về vô thường để mỗi người biết trân quý những gì đang có trong hiện tại. Chúng ta vẫn thường lấy cái Tết làm chuẩn về thời gian để ghi nhớ và cân đo các sự kiện, hoạt động trong năm. Nhạc sĩ Trần Long Ẩn đã viết: “Mỗi mùa xuân sang, mẹ tôi già thêm một tuổi. Mỗi mùa xuân sang, ngày tôi xa mẹ càng gần”. Đây là lời nhắc nhở chúng ta những điều cần làm với hai đấng sinh thành của mình trước quy luật vô thường của cuộc sống mà thời điểm được lấy làm chuẩn là Tết. Khi nói về hiện trạng sức khỏe của mình, chúng ta chợt nhận ra “năm ngoái tôi còn khỏe hơn năm nay” và ranh giới giữa hai năm đó là Tết. 

Nếu vô thường cứ âm thầm trôi theo thời gian như dòng sông lặng lẽ, người chưa giác ngộ như chúng ta khó lòng ý thức được sự chi phối của vô thường trong đời sống của mình. May thay, với sự nhắc nhở của vô thường vào dịp đặc biệt nhất trong năm là Tết như một cột mốc nổi cộm lên, tâm mê ngủ của chúng ta được đánh thức. Nhờ đó, chúng ta ý thức được quỹ thời gian sống của mình đang rút ngắn dần theo năm tháng để có thể chủ động sắp xếp cuộc sống mình tốt hơn. Một khi ý thức được quy luật vô thường của vạn vật, chúng ta biết cách làm cho cuộc đời mình ý nghĩa và đây là công đức lớn nhất của đời người (Tăng chi bộ kinh, chương IX, phẩm số 2, kinh số 20: Velāma). Chỉ khi nào nhận thức sâu sắc về quy luật vô thường, chúng ta mới có thể đặt mình vào quỹ đạo tu học nghiêm túc và coi đây là nhiệm vụ cấp thiết nhất của kiếp sống con người. 

Tết là thời khắc cho vạn vật thay áo mới, là sự khởi đầu cho những hương sắc mới mẻ, cây trái đâm chồi nảy lộc, ấn tượng nhất là sự nở rộ của hoa mai và hoa đào - hai loài hoa đặc trưng cho Tết truyền thống dân tộc. Từ những cành mai trụi lá trong những ngày cuối năm, nay lộc biếc nụ vàng rung rinh trong nắng xuân chỉ sau vài ngày đổi tiết là biểu hiện sống động của vô thường. Từ những cành đào khẳng khiu trong giá rét, nay trĩu cành với những nụ hồng chúm chím cùng lộc non vươn mình trong tiết xuân ấm áp. Trong cái lụi tàn của những chiếc lá cũ già nua đã rời cành, thân đã ủ trong mình sức sống mãnh liệt để trong một thời gian ngắn, đơm ra những nụ hoa tinh khôi đầy sức sống. Trong cái sanh diệt không ngừng của vạn vật, có cái bất sanh bất diệt, để mầm sống vẫn tiếp nối trong không gian vô cùng, thời gian vô tận. Nhận ra cái không sanh diệt nơi vạn vật đang sanh diệt và nơi chính mình là thấy được bản chất của các pháp: trong hiện tượng sanh diệt hợp tan có cái kiên cố không biến hoại với thời gian. Chính cái tiết giao thừa của Tết là cột mốc rõ nét nhất để chúng ta nhận ra điều này. Thiền sư Mãn Giác đã từng viết: 

Chớ bảo xuân tàn hoa rụng hết, 
Đêm qua sân trước một cành mai. 


Cùng trong tâm thế này, Điều ngự Giác hoàng Trần Nhân Tông đã nhận diện được cái thường trong vô thường thông qua diện mạo của mùa xuân. Khi chưa hiểu rõ bản chất của các pháp, tâm ngài thăng trầm, vui khi xuân đến rồi buồn lúc xuân đi. Khi nhận thức rõ đằng sau cái thay đổi có cái chơn như bất diệt, ngài tự tại bình thản dệt thành những vần thơ: 

Thuở bé chưa từng biết sắc không, 
Xuân về hoa nở rộn trong lòng. 
Chúa xuân nay bị ta khám phá, 
Chiếu trải giường Thiền ngắm cánh hồng.

(Xuân vãn - HT.Thanh Từ dịch). 

Với sự quán sát sâu sắc định luật vô thường thông qua sự chuyển biến rõ nét nhất của vạn vật trong dịp đầu xuân, người thực hành pháp lấy đây làm điểm nhấn để luôn nhắc mình về tính chất vô thường của tất cả pháp hữu vi, trong đó có thân và tâm mình để luôn tinh tấn trên con đường tu tập vậy. Cứ huân tập sự quán chiếu vô thường mỗi ngày như thể ngày nào cũng là ngày Tết, lợi ích sẽ càng nhiều hơn. 

 

tettutap (3).jpg


Trang [1] 2
Vietnamese
English
LỜI HAY Ý ĐẸP

"Giáo Pháp mà Như Lai đã chứng ngộ quả thật thâm diệu, khó nhận thức, khó lãnh hội, vắng lặng, cao siêu, không nằm trong phạm vi luận lý, tế nhị, chỉ có bậc thiện trí mới thấu hiểu." -- Trung A Hàm

TÌM KIẾM
KẾT NỐI